8 Feb 2021

Theory of change: wat is het en hoe wordt het toegepast?

Een methode om complexiteit inzichtelijk te maken

Een Theory of Change (TOC), veranderingstheorie, is methodiek die leidt tot een diagram. Dit diagram laat zien hoe strategieën (wat wij doen) leiden tot verwachte outomces (wat andere betrokken partijen beter doen), en hoe die dan bijdragen aan impact (verbeteringen op het niveau van begunstigden). 

Samen opstellen

Een analyse van betrokken partijen en belangrijke factoren die een rol spelen bij het onderwerp biedt een basis voor het opstellen van de TOC. Een Theory of change wordt participatief ontwikkeld om zo de kennis en ideeën van betrokken partijen te bundelen en tot een gezamenlijk gedragen begrip te komen over wat we willen bereiken. Het uiteindelijke doel, de impact, wordt gezamelijk geformuleerd en bepaalt de koers.

Oplossingen voor wicked problems

Meerdere partijen werken in het opstellen van de TOC samen aan oplossingen voor bijvoorbeeld een complexe situatie, een wicked problem, danwel een strategische richting. De puzzel duurt zo lang als er nodig is om een logische structuur van oorzaak en gevolg overeen te komen en te formuleren. Er wordt vastgesteld wat we weten en wat we vermoeden. Aannames kunnen verder onderzocht worden. Zo kunnen één of meerdere paden om met het wicked problem of de strategie om te gaan, hanteerbaar worden. 

Beleid of strategie

Ook kan de TOC een basis zijn voor beleid. Zie hieronder het voorbeeld van het Ministerie van Buitenlandse Zaken. Een voorbeeld van een strategie is de Nationale Bijenstrategie. Bij beleidsevaluaties lijkt het opstellen van een beleidstheorie erg op de TOC methodiek.

Actie en monitoring

De TOC diagram verheldert welke mogelijke paden er zijn om een positieve verandering te bewerkstelligen. In een actieplan kan bepaald worden wat er nodig is om (geselecteerde) outcomes te bereiken. Maar ook welke aannames gecontroleerd worden. Een monitoring plan kan verhelderen hoe gemeten wordt en wie wanneer meet. SMART doelstellingen, eventueel met doelwaarden, kunnen het nog verder specificeren. Als activiteiten niet leiden tot de geplande outcome en impact dan kan de TOC diagram als zijnde een bouwtekening geraadpleegd worden.  

Voorbeelden

1) Strategische TOC: Nationale Bijenstrategie


[origineel]                                                             [origineel]


Nationale Bijenstrategie Theory of Change: Links een tekening van de samenvatting van hoofdpunten, door Marion Vrijburg. En rechts de complete TOC. Ook zit er een uitleg over de onderdelen van en relaties tussen de 'blokjes' (outcomes) bij. Voor meer informatie, zie de Nationale Bijenstrategie website op Bestuivers.nl. Samenstelling van deze TOC is gefaciliteerd door Anita van der Laan (Akvo.org).

2) Beleid op basis van TOC: Ministerie van Buitenlandse Zaken

Per thema's zijn TOC's opgesteld om richting te bepalen. "De Theories of Change worden gebruikt om het beleid te toetsen en dienen, samen met scores op indicatoren, voor het bijsturen van interventies. Hierdoor wordt de uitvoering van het beleid zo effectief mogelijk." Zie verder Theory of Change Ontwikkelingssamenwerking. Voor bijvoorbeeld 'Strategic partnerships' wordt bij aanvragen voor subsidie een TOC gevraagd.

3) TOC voor impact door wetenschap: NWO

De Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek financiert onderzoeken. Ze heeft de Theory of Change geïntegreerd in een sinds 2019 geimplementeerde impact planning aanpak voor onderzoeken. Het helpt aanvragers om op een rijtje te zetten welke (maatschappelijke) impact hun plan en aanvraag gaat opleveren en waarom dat logisch, realistisch en haalbaar is.


4) Organisatorische TOC: Akvo

Deze Engelstalige blog op Akvo.org geeft achtergrond over de waarom en hoe deze TOC opgesteld is.



Meer informatie

8 Nov 2019

BEEP digital tools for beekeepers


In 2016 I posted a blog about digitale beehive monitoring, in which I described the opportunities it could have. I've not let go of that quest since. It lead to the formation of the BEEP Foundation.

A brief history

Developing digital tools for bees was not a one man job. I met with Pim van Gennip, a designer and developer, who got interested in the concept. He helped me out with the construction of the first version of what we now call the BEEP base. We brainstormed with beekeepers in Amsterdam at Beelease and Utrecht at BVU. Based on these sessions decided that our first step in helping beekeepers would be to modernise beekeeping administration with digital colony hive logs, instead of the paper version that is widely used. 

Beelease did great in conducting a small scale crowdfunding campaign to fund the first version of the BEEP app, a responsive website or webapp. We focussed on creating a so-called minimal viable product to check its feasibility among beekeepers. It was the first step on our BEEP journey and serious numbers of beekeepers signed up. In this stage, Bente Deenekamp contributed her talent and designed our logo. As we moved on, we discovered BEEP's way of working, which we like to describe as forward looking, iterative and solution-minded.





2017

The year in which Pim and I registered the BEEP Foundation. Why a mission driven and not a for-profit organization? There is a lot to discover and develop regarding honeybee health monitoring. We do not want to and cannot do that all by ourselves. We believe that an open source approach fosters collaboration and knowledge exchange. I did not base that on loose thoughts, but on the experience I gained working for the social enterprise Akvo Foundation. Looking back, we're very pleased with the network, progress and funding opportunities this approach brought our initiative.

Science

Bees, honeybees and wild bees, are a popular researched subject. It makes sense; our food and even our lives depend on their pollination service. Beekeepers are still figuring out how to best manage the health of honeybees. However, beekeepers are also considered to be a major threat for honeybees. This means beekeeping practices need to improve! We aim to support those necessary improvements with our work at BEEP. For us, it made sense to link the tech work to science. We invited prof. dr. Koos Biesmeijer to our initiative, and he enthusiastically accepted.

Data structure

To bridge the gap between the practice of beekeeping and bee research we decided to build a data structure. This hierarchical tree structure with data categories standardises and classifies the terminology of both practice and science and the logical relationships among the terms. Researchers and beekeepers can select their preferred terminology based on their needs throughout the beekeeping season. The data structure was implemented with support from the SIDN fund, among others, in version 2 of the BEEP webapp in 2018. The construction of the data structure was a puzzle that took several months of consulting heaps of sources. It is now one of the inputs for an international group of likeminded bee researchers called BeeXML with a working group under the umbrella of Apimondia, the international federation of beekeepers' associations. See a thumbnail of the current version of the BEEP data structure below.





Sensors

My search for the possibilities of using sensors in my work with bee colonies bring me back to 2016. What I found ranged from NASA investigating colony losses with sensors, commercial products (which I considered expensive) and do-it-yourself (DIY) projects. I did not find a solution which fitted me and settled for trying the DIY approach. I got stuck on getting the electronics to work. This lead to meeting Pim and his company Iconize. Toghether we made version 1 of the BEEP measurement system. It is a makeshift wooden scale with a Sodaq Arduino autonomo with GSM connection. It was a good start but not quite the user-friendly, robust, affordable and flexible product we aimed to develop. Over 2017 and 2018 we met with others working in this area, did research ourselves and in collaboration with schools and universities, sourced funding, built and tested. Stephan Peterse did great work on building hives (version 2 was a lot of work including soldering) and bringing the technical designs to the next level with lots of positive criticism. Here you find a review of this development and what we changed to get from version 2 to version 3. 
I would like to use this blog to again thank our sponsors and partner Imkerij Beezzzz for organising financial support for the system development and crowdfunding campaign in 2019.





BEEP base

Version 3, which we call the BEEP base, is now ready to be used. Great design work is done by Nout van Heumen in balancing look-and-feel, robustness and costs. Interested in our Kickstarter campaign? Click here!



Moving ahead

The initiators of the citizen science project, Bee Observer Bremen, asked if they could use the BEEP app. They wanted to connect to the Hiveeyes open source sensor systems, one of our partners, in a project with 200 beekeepers. This was the first collaboration with scientists. At the end of 2017 we were asked by Bees@WUR to join a consortium. The consortium was formed to respond to a call for funding to help making beekeeping healthy and sustainable. Our proposal was accepted and the B-Good project started in June 2019. The project is lead by prof. dr. Dirk de Graaf of the Ghent University. BEEP has contracted a team of experts and works with a community of over 100 beekeepers and technicians to build upon and extend the foundation of the BEEP app and BEEP base. Both will be tested, evaluated and further enhanced in three large iterations. Our sub-goals are to develop a bee health data portal and contribute to make the Healthy-B toolbox practical to use. The EU funded project will run until mid 2023.





We are excited to support  the worldwide quest of taking care of managed honeybees in the best way possible. We develop, in collaboration with other organisations and volunteers, tools that enable the bees to tell us when they need our help. So we can let them bee the rest of the time.

20 Jul 2019

Bijenstal Breukelen honing 2019



Wat is honing?
Honing is een vloeibare substantie die ontstaat als honingbijen, Apis mellifera, nectar uit bloemen verzamelen en deze vervolgens omzetten. De nectar wordt zowel door chemische processen (toevoegen van enzymen) als door natuurkundige processen (indikking door verdamping) omgezet naar honing. De vloeistof wordt suikerrijker, voedzamer en is langer houdbaar [1]. Er is ca. drie kg nectar nodig om één kg honing te maken. Één bij verzameld in haar leven ongeveer één twaalfde deel van een theelepel met honing. De honing van de imker, en dus ook van Bijenstal Breukelen, wordt koud geslingerd en slechts door een zeef gehaald. Verder is er geen behandeling. Een puur, rauw natuurproduct.

Wat zit er allemaal in honing?
Samenstelling van honing: gemiddeld bevat honing 38% fructose, 31% glucose, 10% andere suikers, waaronder maltose en sacharose, en 17% water. Hiernaast bevat honing nog 4% begeleidende waardevolle stoffen zoals enzymen, vitaminen, zuren, hormonen, bacterieremmers, waterstofperoxide, stuifmeelkorrels en mineralen zoals fosfor, mangaan, ijzer en koper [2]. Er zijn verschillende soorten honing. Lindehoning bestaat bijvoorbeeld voornamelijk uit nectar die van lindebloesem afkomstig is. Het heeft een typische mintsmaak. Boshoning is vaak donkerder, dit komt door relatief veel mineralen.

Wat als de honing hard wordt?
Dit komt door kristallisatie van suikers. Dit is een natuurlijk proces wat vooral voorkomt als er relatief veel glucose in de honing zit. Als je de honing volledig laat kristalliseren, dan is deze op een gegeven moment nauwelijks meer smeerbaar. Door de honing au bain-marie of in de oven te verwarmen, kan je hem weer vloeibaar maken. Niet warmer laten worden dan ca 38 graden Celsius want dan gaan er waardevolle eiwitten kapot. Dit gebeurt dus ook al je honing in je thee doet. Als je onderin het potje troebelheid ziet ontstaan, dan is het kristallisatieproces gestart. Als je dan een week lang elke dag even flink roert, dan krijg je crème honing!

Wat verzamelen bijen nog meer?
Bijen stammen af van wespen. Voor wespen is vlees een belangrijke eiwitbron. Bijen zijn echter vegetarisch. Voor hen is stuifmeel de eiwitbron. Naast nectar en stuifmeel verzamelen ze ook hars en water. Hars wordt omgezet in een plakkerig goedje wat propolis heet. Ze gebruiken het bijvoorbeeld om gaten te dichten. Water hebben ze nodig om bijvoorbeeld te verdampen als het warm weer is. Zo kan het bijenvolk ‘zweten’ om de bijenkast af te koelen.

Waar komt de honing vandaan?

Bijenstal Breukelen staat in de dierweide in Breukelen Noord. De belangrijkste voedselbronnen voor de honingbijen komt van de wilgen, fruitbomen, linden en klimop. In de tuinen rondom vinden ze ook allerlei andere bomen en struiken en is er van lente tot nazomer nectar en stuifmeel te vinden. Het kan ook zijn dat ze naar het bos in het noorden vliegen om bijvoorbeeld honingdauw te verzamelen. Ze kunnen tot wel drie kilometer ver vliegen voor dracht. De meeste honing van Bijenstal Breukelen komt van de vele lindebomen die langs de Straatweg staan. In 2018 was het erg droog midzomer. Toen is er nauwelijks honing geoogst. Dit is anders in 2019, er was een natte periode en daarna kwam te linde vol in bloei. Zo zie je dat de honingopbrengst afhankelijk is van de bijen die afhankelijk zijn van de bloemen die afhankelijk zijn van het weer.

Beep! Hoe gaat het met ‘de bijen’?
In Bijenstal Breukelen worden de bijen verzorgd met behulp van een digitaal systeem genaamd Beep. Het meet het gewicht van een bijenkast waar het volk in zit en de temperatuur en het geluid in het volk. Zo kan op afstand waargenomen worden of de bijen gezond zijn. Er kan zelfs mee gezien worden of de bijen zwermen en of er veel nectar verzameld wordt per dag. Ook is er een app die de imker helft overzicht te houden. Beep is open source, met hulp van subsidies opgezet en wordt met Europese financiering verder uitgebreid en geprofessionaliseerd. Bijenstal Breukelen is één van de test stations van de Breukelse stichting genaamd Beep. Zie voor meer informatie: www.beep.nl

Wil je ‘de bijen’ helpen?


Zaai en verwilder! Er zijn 360 soorten bijen in Nederland. De honingbij is er maar één van. Imkers verzorgen deze bijenvolken, maar wie zorgt ervoor dat alle andere soorten het ook goed hebben / beter krijgen? Dat zijn de wilde bijen met vaak prachtige namen zoals de bosbesbij (Andrena lapponica). Ze hebben divers voedsel, nectar en stuifmeel, en nestplekken nodig. Insectenhotels helpen een beetje maar planten met bloemen zaaien en struiken en bomen planten heeft veel meer effect. Hoe meer en diverser, hoe beter. Diversiteit is goed omdat er veel gespecialiseerde bijen zijn met een specifiek dieet maar om omdat een gevarieerde dieet gezonder is dan een eenzijdig dieet. En laat de natuur maar z’n gang gaan, verwilderen. Veel beter dan een groen grasmat, ofwel een groene woestijn, zonder voedsel. Of leg een bloemenlint aan. Wat dat is en hoe je dat doet? Zie de diaset ‘Hoe leg ik een bloemenlint aan?’.

Bijenstal Breukelen op Facebook
Op Facebook deel ik foto’s en video’s van wat er in de bijenstal gebeurt. Zie: https://www.facebook.com/bijenstalbreukelen/

Vragen/opmerkingen?
Je kan me bereiken via marten@beep.nl

29 Dec 2017

Bloemenlint aanleggen - hoe doe je dat?

In this slidedeck I share the key elements of planning, seeding and maintaining a 'floral ribbon' (bloemenlint or bijenlint) to help strengthen the local biodiversity and ecology in an urban environment. It is based on my experience in my home town in 2017. See here an article and map of the floral ribbon.



9 Mar 2016

Digital beehive monitoring



Bee hives are like factories with production lines, good manufacturing procedures and monitoring and response mechanisms. When all goes according to plan, outputs are as expected. Baby bees are born, the nectar flow is turned into honey and the place is kept clean and tidy, all by the bees. However, when things turn sour like unfavorite weather patterns, invasions or diseases, a colony may succumb very quickly. Digital beehive monitoring using remote sensors allows for distant, paperless verification and early warning notification.

Here below an overview of digital beehive monitoring parameters.

Weight

The total weight is the hive (constant unless the beekeeper changes anything) plus frames with beewax, nectar, pollen, brood and honey and the bees itself. Weight drastically increased with full on honey production. Weight will decrease slightly at night when all bees are in, eating some and evaporating water from nectar to produce honey. Monitoring weight can help determine if there is enough space left. If not, the bees may swarm or leave the hive. During winter, the it helps to determine if there is enough food stock left to start up expansion of the colony early in the year. If the weight suddenly drops several kilograms, a nearby colony may be stealing nectar or honey stock or wax moths or mice may be eating their way through the hive. When multiple hives in the same location are being monitored, the pattern comparison can highlight anomalies.


Temperature

Both outside and brood temperature are important. Outside temperature indicates if the bees can fly. In combination with flight activity monitoring, one can check if behaviour is normal. Temperature measurement in the brood indicates bee health; keeping a steady temperature of 34 degrees by heating it up in winter and cooling it down in summer.

Motion

The first check a beekeeper on a typical inspection, is visually check the flight deck; the arrival and departure strip for the bees. Are they flying for their foraging trips, is pollen coming in (nectar is harder to see), any abnormal behaviour or signs? A webcam can help to check the flight deck, but it will not interpret for you what it’s seeing (not yet that is). Measuring motion activity at the entrance in combination with other factors (rain, wind, light) is an indication of the health of the colony.

Sound

The frequency at which bees flap their wings determines the sound frequency in the hive. For example when you expect they are fanning too cool the hive. When a bee colony is getting ready to swarm there will be a number of bees ‘starting up’ the rest of the the colony. Their sound pattern can be compared with a F1 wagon warming up. When this sound pattern is detected the beekeeper will want to take action soon to keep them in hive. Other uses of sound are to detect if the colony is without a queen; they sound ‘low’. Furthermore, queen bees which are about the hatch ‘toot’ and ‘quack’ to each other. A sound sample here. Note; bees can't hear sounds, but can feel vibrations.

Wind, rain, light

With strong winds or with rain, bees won’t likely fly out. So in combination with flight activity one can check normal behaviour.

Update 7 March 2018: Based on this blog an initiative started called Beep, bee app. See: beep.nl.

The bees and its keepers' duties

Beekeeping is a great hobby I think. It is pretty intense requiring monitoring and actions throughout the year. Here a 'bee calendar' showing the hype in the hive and the role of the beekeeper when keeping bees in a country like The Netherlands:




19 Apr 2015

Beehives, honey and mapping

Hereby a go at a map visualisation of beehives in Breukelen and surrounding, basically North-West of Utrecht. Larger points indicate the number of hives and the circles indicate the approximate radius (1 km) where the bees fly out to collect nectar and pollen. The information is in Dutch. Click here to acces the map full-page. There's a form you can use to share another location in the Breukelen, Loenen, Utrecht area. A large map of beehives and beekeepers is http://apiarymap.com/.